PZ lætur heimspekina heyra það

Ég er mikill aðdáandi heimspeki (er að læra hana), en finnst hún samt stundum minna á trúarbrögð í því hvernig allt vill verða merkingarlaust og loðið þegar kafað er ofan í hana. Það er vitaskuld ekki algilt, en þó algeng upplifun fólks af að kynna sér hana.

Stundum finnst mér sem rót allrar rökhugsunar hljóti að vera daglegt common sense - og fyrir mér er common sense yfirleitt eitthvað sem tengist daglegri og að mestu prófanlegri þekkingu - en síður vilja og löngunum eða heimspekilega sönnuðum forsendum. Common sense er þá a priori - svo ég sé nú hættulega kærulaus í framsetningu hugmynda.

Mér finnst PZ Myers gera keimlíkum pælingum góð skil í nýlegum pistli - mæli með honum: http://scienceblogs.com/pharyngula/2011/07/theres_something_obvious_missi.php

Athugasemdir

[Arnar Pálsson, 27.7.2011 kl. 16:11]

Sem raunvísindamanni finnst mér margt skynsamlegt í punktum Myers. Ég heillaðist af heimspeki sem unglingur, en fannst hún helst til loðin og afstæð (fer líklega eftir textunum sem maður les).

Er núna að bagsa við Zen og mótorhjólaviðgerðir, og finn fyrir sömu tilfinningu, en núna vegna þess að mér finnast röksemdirnar vera lélegar. Stundum finnst mér að heimspekingar myndu græða á því að kynna sér nýjustu þekkingu um veröldina og skynjun lífvera.

[Kristinn Theódórsson, 27.7.2011 kl. 21:18]

Sæll Arnar

Gaman að fá loksins innlegg við þessa pælingu :)

Það spunnust miklar og skemmtilegar umræður um heimspeki og gagnsemi hennar við viðlíka færslu hjá Jerry Coyne, sjá: http://whyevolutionistrue.wordpress.com/2011/07/05/andrew-brown-there-are-lots-of-ways-besides-science-to-find-truth/

Heimspeki er frábær, en þegar allt kemur til alls er það hún sem þarf að laga sig að þekkingu vísindanna, en ekki öfugt (rétt eins og trúarbrögðin). Þegar vísindin hafa staðfest eitthvað, hrynja heimspekilegar flokkanir og fullyrðingar eins og spilaborgir ef þær passa ekki við staðfestanlegu þekkinguna - og þá breytir það fjarska litlu hvort menn séu búnir að leysa tilleiðsluvandann (http://is.wikipedia.org/wiki/Tillei%C3%B0sluvandinn) eða ekki. Ný þekking hefur einfaldlega skákað sófabollaleggingum án þess að neinn fái neitt að gert og þá fæðist ný heimspeki - alveg án þess heimspekingarnir verðskuldi það.

Heimspeki er vitaskuld samt mjög merkilegt verkfæri og eflaust hafa t.d. margir vísindamenn agast heilmikið við að spá í skrif Kuhn's og Popper's, en hugsanlega gera þær pælingar ekki annað en að breyta lítillega félagslegum þankagangi vísindaheimsins sem e.t.v. breytir aðeins hraðanum á upptöku nýrra hugmynda, nú eða þyngir þann róður. Eitthvað í þeim dúr.

En þegar allt kemur til alls virðist mælanleg þekking leggja allri annarri þekkingu línurnar og því óttalega bitlaust að tala um að vísindin séu ekki eina áreiðanlega þekkingin. Það getur enginn bent á neitt annað sem virkar betur, eða virkar yfirhöfuð.

En þetta er kitlandi umræðuefni og skemmtilega snúið að hugsa um.

[Arnar Pálsson, 30.7.2011 kl. 00:53]

Þetta er góð lýsing hjá þér, en framlag heimspekinnar er sannarlega mikið.

Rökfræði og krafan um af grunnsetningum og forsendum leiði skýrar afleiðingar er kjarni í öllum vísindum (þótt sumir vísindamenn séu ekki alveg með það á hreinu).

Félagslegir þættir móta vísindamenn og þannig að vissu leyti þær tilgátur sem þeir kunna að setja fram. Samt er hellingur af tilgátum og kenningum sem tæplega byggja á félagslegri afstöðu, s.b.r. rafmagnsfræði, efnafræði og kenningar um byggingu stjórnraða gena.

Snertifletir sem mér koma upp í hug tengjast réttindum dýra, náttúrunnar, og því hversu langt eiga læknavísindin að ganga. 

Hvað segir heimspekilega hugsandi fólk, eru einhver almenn lögmál í siðfræði eða eru þau byggð á félagslegum gildum hvers samfélags?